Blog

Personalisatie: Wringen of Netflixleren?

Wat verstaan we onder Gepersonaliseerd Leren?

Gepersonaliseerd Leren is geen doel op zich, maar een middel of manier om meer motivatie en betrokkenheid te bewerkstelligen. En hiermee kom je dan weer tot betere leerprestaties. Het kan ingezet worden om je leerproces gewoon efficiënter en zonder omwegen te laten verlopen. Het kan ingezet worden op precies díe inhoud aan te bieden, die bij je past.
Omdat iedereen verschillend is, spreekt het voor zich dat hoe gepersonaliseerder je leren maakt, hoe meer je recht doet aan de verschillen in leervoorkeuren die iedereen nu eenmaal heeft.

Wat is personalisatie eigenlijk? Je kunt personalisatie zien als een containerbegrip. Er zitten veel facetten en dimensies aan en hierdoor is er ook regelmatig debat en discussie over. Ik ga ik op een aantal invalshoeken. Deze zijn dus niet exclusief en er zijn er uiteraard meer te bedenken.

 

Wie heeft de regie?

Ik begin met een invalshoek die ingaat op wie de regie heeft over het leren. Hierin gaat het om jou als lerende zelf aan de ene kant en je coach, mede-student, trainer of docent aan de andere kant. In zijn algemeenheid is het zo dat hoe jonger je bent, hoe meer structuur je nodig hebt en dus ook hoe meer begeleiding je nodig hebt. Natuurlijk is dit niet altijd het geval. Je hebt namelijk ook basisscholen, waar het lesgeven en structureren tot het minimum beperkt wordt. En je hebt volwassenen die een strikte begeleiding en sturing juist zeer weten te waarderen en nodig hebben.

 

Differentiatie: “Gepersonaliseerde pedagogie bij gelijke leerdoelen”

Laten we beginnen deze – overigens pedagogische invalshoek - nader te beschouwen.
We spreken hierbij over differentiatie als de begeleiding is afgestemd op jouw leervoorkeuren. De pedagogie - of leermethodiek - die je instructeur hanteert is gericht op hoe jij het beste leert. Een ander leert immers weer anders. Wel gaan we bij differentiatie uit van dezelfde leerdoelen voor iedereen binnen een cursus of curriculum.
Het liefst zet je begeleider bij het kiezen van de voor jou beste leermethode een aantal bewezen, meer bekendere, uitgangspunten in. Bijvoorbeeld “Eerst het abstracte idee uitleggen en dan met voorbeelden komen”. Of juist andersom: “Eerst met verhalen of voorbeelden te komen en dan pas de achterliggende principes en achtergronden toelichten”. Het probleem is wel dat veel leermethoden nog niet onomstotelijk bewezen zijn en hierdoor dus een experimenteel karakter blijven houden. Bovendien: Hoe weet je eigenlijk wat de voor jou beste leermethode is? Ook zo’n lastig vraagstuk. Gelukkig kan ICT hier een handje bij helpen. Via algoritmes, die je leeractiviteiten in je online leeromgeving monitoren, kun je dan bijvoorbeeld via een visueel dashboard zien welke activiteiten langzaam of snel doorlopen worden. In dit verband komt dan ook de de term “Adaptief leren” om de hoek kijken.
Uiteindelijk kan je begeleider besluiten een bepaald type activiteit aan te bieden, die past bij jou leervoorkeur. Je instructeur zal zich ervan bewust moeten zijn dat hij zal moeten  blijven variëren en uitdagingen aanbieden. Want bij leren hoort ook buiten je comfortzone gaan. Hij moet zich ook bewust zijn van het aantal attributen dat hij wil meten (dus naast “langzaam of snel doorlopen van activiteiten” ook andere invalshoeken.  Stel dat de één wiskunde beter begrijpt via een reeks van 5 korte activiteiten, waarin veel vissen voorkomen, met regelmatige feedback van anderen en inzet van veel visuele middelen. De ander leert liever in een reeks van 3 langere lessen, met andere metaforen. Bijvoorbeeld planeten en sterren, zonder veel begeleiding en feedback en door het bestuderen van getallen en formules. Het vergt de nodige creativiteit de aan te bieden differentiatie beheersbaar te houden.

 

Individualisering: “Verschillend tempo, gelijk pedagogie bij gelijke leerdoelen”

Individualisering behelst begeleiding die is afgestemd op jouw tempo van leren.
Je leerdoelen echter hetzelfde als voor al jouw collega lerenden, maar iedereen kan het leermateriaal in zijn of haar eigen tempo doorlopen. Zo zal de één bijvoorbeeld langer doen over een onderwerp dan de ander. Leerlingen kunnen een onderwerp of module overslaan die ze al kennen. Ze kunnen ook onderwerpen herhalen, waarbij ze meer begeleiding vragen.
Er is geen differentiatie van de pedagogische aanpak. Zij die het begrijpen gaan door, en zij die meer instructies nodig hebben, krijgen deze. "Gepersonaliseerd" betekent "gepersonaliseerd tempo".

 

Personalisatie “Leer zélf”

Verwijst naar instructies die afgestemd zijn op wat je als leerling nodig hebt op te leren. Ze zijn afgestemd op jouw leervoorkeur. Op je specifieke interesses en op hoe je het liefst leert. Bijvoorbeeld meer individueel of meer in groepen. Of mogelijk ben je meer gericht op lezen van boeken dan het werken met interactieve apps. In een leeromgeving als deze zijn jouw leerdoelen, de inhoud die je wenst te doorlopen, je leermethode én je tempo variabel! Deze invalshoek behelst dus zowel differentiatie als individualisering.
Het kan verschillende inhoud voor verschillende studenten betekenen, afhankelijk van hun interesses. "Gepersonaliseerd" betekent hier "gepersonaliseerd leeravontuur". Een avontuur, omdat je leerdoelen zich blijven ontwikkelen en niet vooraf bepaald zijn.

 

Netflixleren: ”Inhoud, die zich aan jou aanpast”

Wanneer we de pedagogische kant van personalisatie verlaten, komen we al snel terecht bij personalisatie, zoals die bij bijvoorbeeld Netflix of Bol.com wordt ingezet. Een algoritme bepaalt op basis van jouw online gedrag (je “online spoor”), welke inhoud aan jou wordt voorgeschoteld. Hier zitten we helemaal aan de kant van de lerende zelf, zonder begeleiding of coach. Deze kant van personalisatie roept in het algemeen het meeste debat op. Er is een aantal pedagogische argumenten om waakzaam te zijn om te veel op deze algoritmes te vertrouwen zonder tussenkomst van een begeleider. Allereerst blijkt de impact van leren het grootste te zijn als je worstelt en niet altijd het gebaande pad bewandelt. Het moet schuren en wringen! Je moet uitgedaagd worden! Van fouten leer je enzovoorts. Ten tweede creëert zo’n algoritme een tunnelvisie. Je krijgt meer van hetzelfde voorgeschoteld. Nieuwsgierige lerenden willen dit juist niet.

Daar waar Differentiatie en Individualisering zich richten op de verhouding tussen leerling en begeleider en de mate van structurering, richt Personalisatie zich het meest op de leerling zelf. Bij “Netflixleren” is zelfs geen sprake meer van begeleiding.

 

Leersituatie, context en leertechnologie

Context, plaats en binnen welke (online) leeromgeving je leert, hebben ook invloed op de mate van personalisatie. Hier ga ik nu verder niet op in.

 

Inspiratie en bronnen:

Personalization vs Differentiation vs Individualization - Barbara Bray and Kathleen McClaskey
Ben Betts – What do we mean by Personalization?
Daniel Willingham – Three Versions of Personalized Learning, three challenges
Gepersonaliseerd leren volgens Marinus Janssen Steenberg